Evettt.. Didem Hocam yeni konumuzu belirledi. ‘Bak bakalım, çocuklarda demir eksikliğine bağlı anemi ne gibi olumsuz etkilere yol açabilir? dedi. Konu oldukça derin ve çocukların beyin gelişimine kadar etkisi olabilecek bir konu, bu yüzden oldukça önemli çalışma olmalıydı.

Öncelikle size bir şey itiraf etmek istiyorum. Didem Hocam ‘Sana yeni konu var’ diyor ya çok mutlu oluyorum çünkü konu bulmak araştırmaktan çok daha zor olabiliyor çoğu zaman..

Anemi vücutta yeteri kadar kırmızı kan hücresinin olmayışı yemektir. Kırmızı kan hücreleri vücut hücrelerine oksijen taşınmasından görevlidir. Demirin buradaki görevi ise kırmızı kan hücreleri üretiminden sorumludur. Bu yüzden demir eksikliğinde anemi meydana gelir. Tıp dilinde de demir eksikliğine bağlı anemi olarak adlandırılmaktadır.

Aneminin oluşmasının en büyük sebebi besinler ile eksik alınmasıdır. İnsanın hayatından en hızlı uzadığı dönemlerden biri olan bebeklik ve çocukluğa geçiş döneminde tabii ki de artan bir demir ihtiyaçları vardır. 

Bebekler anne karnından demir depoları dolu olarak doğarlar. 

Çocuklarda demir eksikliğine bağlı anemi 9-24 aylık bebeklerde daha sık görülmektedir.

 *Tüm dünyada 6-59 aylık çocuk ve bebeklerin anemi prevelansı, 2011

 Anne sütü ile beslenen bebekte demir ihtiyacı daha azdır çünkü bu durum anne sütünden gelen demirin biyo yararlılığının daha yüksek olmasından kaynaklanmaktadır. Fakat anne sütü alamayan bebeklerde, mamalarının demir ile zenginleştirilmesi oldukça önemlidir. Son yıllarda çıkan yasalarla bebekler için yapılan birçok mamanın içine yeterli oranda demir takviyesi yapılmıştır.

12 aydan sonra başlanılan inek sütü tüketimi demir eksikliğine sebep olabilmektedir. İnek sütü içerisinde hem demir oranı çok düşüktür, hem de demirin biyo yararlılığı azdır. Bu yüzden günlük 700ml  (yaklaşık 2,5 - 3 su bardağı) inek sütünden daha fazlası tüketilmemelidir. Ayriyetten bazen aileler çocukları çok yemiyor, bari besin alsınlar diye gereğinden fazla süt verebiliyorlar ya da çocukları sadece biberonda sütle uykuya daldığından yine limit kaçabiliyor.

Bebeklerde ve çocuklarda uzun süreli demir eksikliğine bağlı anemi ileri ki dönemde mental(zihinsel), motor ve hareket sisteminin etkilenmesine neden olmaktadır.

 *Yapılan bir çalışmada 1-3 yaş döneminde anemik olan çocukların 11-14 yaşlarında değerlendirmeye alındığında okul başarı performanslarında düşüklük olduğu görülmektedir. Bu çocuklarda sınıf tekrarlarının daha sık gözüktüğü, aritmetik performanslarında ve yazılı ifade etmekte sorunlar yaşandığı görülmektedir. Bunlara ek olarak bu çocuklarda aile ve öğretmenler ile problem yaşamanın daha sık olduğu görülmüştür.

* Annenin demir ihtiyacını tam karşılaması da oldukça önemli olduğu unutulmamalıdır. 3472 kişi üzerinde yapılan bir çalışmada bebeklerin doğumları sırasında göbek kordonlarından alınan kan örneklerinde demir değerleri incelenmiş. 3 yıl süren çalışma sonucunda demir değerleri düşük olan bebeklerin ileri dönemde anemi olma olasılıklarının daha yüksek olduğu görülmüştür.

*12 aydan sonra ve özellikle 48-71 aylık anne sütü ile beslenen çocuklarda demir eksikliğine bağlı anemiye daha sık görülmektedir.

*Ayrıca bağırsaklarda meydana gelen parazit enfeksiyonları da çocuklarda anemi gelişmesi ile ilişkilidir. Kronik enfeksiyonların da demir eksikliğine yol açabileceği unutulmamalıdır.

Peki, ‘Demir hangi gıdalarda var? Ne kadar yemeli de demir eksikliği olmasın?’ gibi sorulara cevabım ise hazır: Çocuğunuz her besinden dengeli ve yeteri kadar yemelidir. Çocuklara özel yemekler hazırlanmamalıdır. Çocuklar masada ailesi ile birlikte siz ne yiyorsanız ondan yemelidir. Anneannelerimiz annelerimize özel yemek mi hazırlarmış ne yemek konursa onu yerlermiş. Şimdi bir modadır almış başını gidiyor. Çocuklara özel yemek pişmez! Birçok çocuklar için beslenme uzmanı olmayıp annelerin çıkardıkları yemek tarifleri kitaplarında bu gibi önemli konular atlanmaktadır. Bundan dolayı doktorunuza danışmanız çok önemlidir.

*Kırmızı ve beyaz eti

*Yumurta

*Deniz ürünleri

*Kuru baklagiller

*Yeşil yapraklı sebzeler

*Kuru meyveler

gibi besinlerde demir içerikleri bulunmaktadır. Bu besinlerden yeteri kadar beslenen bir çocuğunuz var ise demir eksikliğine bağlı anemi sizin karşınıza çıkması beklenen bir durum değildir.

Son olarak demir metabolizmasında C vitaminin etkisi oldukça büyüktür. Demirin biyo yararlılığını arttırmaktadır. Bu yüzden C vitamininden zengin; turunçgiller, biber, koyu yeşil yapraklı sebzeler, domates tüketimine de önem verilmelidir.

DİKKAT!!!
Gereğinden fazla alınan demir takviyesi çok tehlikeli olmaktadır.
Yüksek dozda ya da gereğinden fazla alınan demir takviyesi, bebeğinizin sindirim sistemindeki hücrelere zarar verebilir. Çocuğunuzda mide bulantısı, kusma, kabızlık ya da ishal hatta ilerleyen dönemde kanlı ishal hatta sonu ölümlere kadar varabilen sonuçlar meydana getirebilmektedir.

Demir takviyesi alınırken mutlaka doktorunuza danışıp, tahlil sonuçları ile hareket etmelisiniz.

Sağlıklı Günler Dilerim